Ese hari indi mibumbe ifite ibidukikije bisa n'ibyacu? Kubera iterambere ry'ikoranabuhanga mu by'inyenyeri, ubu tuzi ko hari imibumbe ibihumbi izenguruka inyenyeri za kure. Ubushakashatsi bushya bwerekana ko hari imibumbe imwe n'imwe mu isanzure ifiteheliyumuikirere gikungahaye. Impamvu y'ingano idangana y'imibumbe iri mu isanzure ry'izuba ifitanye isano n'ukoheliyumuibikubiye muri iki gitabo. Ubu buvumbuzi bushobora gutuma dusobanukirwa neza ubwihindurize bw'imibumbe.

Amayobera ku bijyanye no gutandukana kw'ingano y'imibumbe idafite imirasire y'izuba

Mu 1992 nibwo exoplanet ya mbere yavumbuwe. Impamvu byatumye bifata igihe kinini kugira ngo haboneke imibumbe hanze y’urumuri rw’izuba ni uko ifungwa n’urumuri rw’inyenyeri. Kubwibyo, abahanga mu by’ikirere bavumbuye uburyo bw’ubwenge bwo kubona exoplanet. Igenzura igabanuka ry’umurongo w’igihe mbere yuko umubumbe urenga inyenyeri yawo. Muri ubu buryo, ubu tuzi ko imibumbe isanzwe ndetse no hanze y’urumuri rw’izuba rwacu. Nibura kimwe cya kabiri cy’inyenyeri nk’izuba gifite nibura umubumbe umwe ungana kuva ku Isi kugeza kuri Neptune. Iyi mibumbe bikekwa ko ifite ikirere cya "hydrogen" na "helium", byakusanyijwe mu mwuka n’umukungugu bikikije inyenyeri igihe zavukaga.

Ariko igitangaje ni uko ingano y'imibumbe igaragara mu kirere itandukanye hagati y'ayo matsinda yombi. Rimwe rikubye hafi 1.5 ingano y'isi, irindi rikubye kabiri ingano y'isi. Kandi kubera impamvu runaka, nta kintu na kimwe kiri hagati yabyo kirimo. Uku kunyuranya kw'uburebure bw'umurambararo byitwa "ikibaya cya radius". Gukemura iri banga byizewe ko bidufasha gusobanukirwa ireme n'impinduka z'iyi mibumbe.

Isano iri hagati yaheliyumun'itandukaniro ry'ingano y'imibumbe idafite imirasire y'izuba

Kimwe mu bitekerezo ni uko ingano y’imibumbe idafite imirasire y’izuba ifitanye isano n’ikirere cy’umubumbe. Inyenyeri ni ahantu habi cyane, aho imibumbe ihora iterwa n’imirasire ya X n’imirasire ya ultraviolet. Bikekwa ko ibi byakuyeho ikirere, bigasiga igice gito cy’ibuye. Kubwibyo, Isaac Muskie, umunyeshuri wa dogitora muri Kaminuza ya Michigan, na Leslie Rogers, umuhanga mu by’ikirere muri Kaminuza ya Chicago, bahisemo kwiga ku buryo ikirere cyakuweho, byitwa "gukwirakwira kw’ikirere".

Kugira ngo basobanukirwe ingaruka z'ubushyuhe n'imirasire ku kirere cy'Isi, bakoresheje amakuru y'imibumbe n'amategeko agenga fiziki kugira ngo bakore icyitegererezo kandi bakoreshe simulation 70000. Basanze, nyuma y'imyaka miriyari imibumbe imaze iremwa, hydrogen ifite atome ntoya yazimira mbere yukoheliyumu. Ibirenga 40% by'ikirere cy'Isi bishobora kuba bigizwe naheliyumu.

Gusobanukirwa ireme n'ihindagurika ry'imibumbe ni ikimenyetso cy'uko ubuzima bwo hanze y'isi buvumburwa

Kugira ngo basobanukirwe ingaruka z'ubushyuhe n'imirasire ku kirere cy'Isi, bakoresheje amakuru y'imibumbe n'amategeko agenga fiziki kugira ngo bakore icyitegererezo kandi bakoreshe simulation 70000. Basanze, nyuma y'imyaka miriyari imibumbe imaze iremwa, hydrogen ifite atome ntoya yazimira mbere yukoheliyumu. Ibirenga 40% by'ikirere cy'Isi bishobora kuba bigizwe naheliyumu.

Ku rundi ruhande, imibumbe igifite hydrogen naheliyumuifite ikirere cyagutse. Kubwibyo, niba ikirere kikiriho, abantu batekereza ko kizaba ari itsinda rinini ry'imibumbe. Iyi mibumbe yose ishobora kuba ishyushye, ihura n'imirasire ikomeye, kandi ikagira ikirere gifite umuvuduko mwinshi. Kubwibyo, kuvumbura ubuzima bisa nkaho bidashoboka. Ariko gusobanukirwa inzira yo kubaho kw'umubumbe bizadufasha kumenya neza uko imibumbe ibaho n'uko isa. Ishobora kandi gukoreshwa mu gushakisha imibumbe yororoka.